Wieczór historyczny "Powstanie styczniowe na terenie gminy Pawłów"
22 stycznia 2025 roku minęła 162 rocznica powstania styczniowego. Powstanie styczniowe wybuchło 22 stycznia 1863 w Królestwie Polskim , trwało do jesieni 1864. Było największym i najdłużej trwającym polskim powstaniem narodowym, spotkało się z poparciem międzynarodowej opinii publicznej. Miało charakter wojny partyzanckiej, w której stoczono ok. 1200 bitew i potyczek.
Gminna Biblioteka Publiczna im. Michała Basy w Pawłowie przy współpracy ze Stowarzyszeniem Miłośników Pokrzywnicy i Doliny Pokrzywianki zorganizowała 24 stycznia 2025r. wieczór historyczny „Powstanie Styczniowe na terenie gminy Pawłów”. Spotkanie prowadził Grzegorz Bernaciak, regionalista, kustosz Izby Tradycji w Brodach, któremu asystowały dwie osoby w strojach tamtego okresu: Jadwiga Rafalska-Kawalec regionalistka , właścicielka Ojczystego Zakątka w Jagodnem i Andrzej Jacek Tarnowski przedstawiciel Staropolskiego Towarzystwa Przyrodniczo- Leśnego „ Kotyzka” w Starachowicach w stroju strzelca. Zaś pani Jadwiga Rafalska -Kawalec wystąpiła w czarnej sukni- modzie żałobnej - formie protestu i narzędzia sprzeciwu kobiet wobec carskiego zaborcy w dobie powstania styczniowego. Przybliżyła postać Jadwigi Prendowskiej z domu Woyciechowska pochodzącej z Łomna, córki Kajetana Woyciechowskiego, właściciela majątku Łomno. Jadwiga Prendowska (ur. 1832 – zm. 1915) – kurierka oddziału Mariana Langiewicza, organizatorka Stowarzyszenia Niewiast w powiecie iłżeckim.
W gminie Pawłów doszło do wielu walk powstańczych. Pierwsza bitwa odbyła się 29.10.1863r. pod Jeziorkiem, która objęła miejscowości należące do gminy Pawłów: Grabków, Świętomarz, Radkowice, Tarczek. Następne starcie 20 stycznia 1864r. miało miejsce w tzw. Ostrych Górkach koło Radkowic. Dramatyczna bitwa rozegrała się 19 kwietnia 1864r. w lasach Radowic i Bronkowic, gdzie poległ w wieku 40 lat Józef Szamot, kapitan powstańców wraz z sześcioma innymi powstańcami. Groby poległych powstańców znajdują się na cmentarzu w Tarczku i Świętomarzy.
Największa koncentracja powstańczej kawalerii miała miejsce 14 i 15 grudnia1863r. w majątku Kazimierza Kiniorskiego w Pokrzywnicy o której czytamy w „Pamiętnikach z roku 1863-1970” Władysława Zapałowskiego ps. „Płomień”, który mieszkał w majątku teściów w Szeligach, a po powstaniu w Rzepinie i Grabkowie. Służył powstaniu jako kurier i zaopatrzeniowiec w broń, ubrania, mundury, był wysłannikiem do zadań specjalnych.
Spotkaniu towarzyszyła wystawa oryginalnej broni należącej do pana Grzegorza Bernaciaka oraz fotografii przedstawiającej majątek w Pokrzywnicy, gdzie podczas powstania styczniowego było największe zgrupowanie powstańczej kawalerii.
Gości przywitała Anna Michta dyrektor Gminnej Biblioteki Publicznej im. Michała Basy w Pawłowie. Na spotkanie przybyli : Ernest Kumek wójt Gminy Brody, Szymon Kosiarski z-ca wójta Gminy Pawłów, Marek Sieniek przewodniczący Rady Gminy w Pawłowie, radni Gminy Pawłów : Katarzyna Sikora, Małgorzata Wójcik, Jerzy Hamera, sołtysi : Wiesława Bernacka , Kamila Dylewska. Ponadto Maciej Bidziński dyrektor GOKSiR w Pawłowie, Marcin Głowacki dyrektor PSP im. Wandy Pomianowskiej w Radkowicach , Jan Reklewski dyrektor Świętokrzyskiego Parku Narodowego, Jerzy Brożyna Dowódca Brygady Polskich Drużyn Strategicznych w Kunowie, Damian Żabicki wiceprezes Stowarzyszenia Pamięci " Ponury- Nurt" w Starachowicach, 77 Drużyna Harcerska Białe Kruki z druhną Małgorzatą Kusiak, czytelnicy biblioteki, Dyskusyjny Klub Książki , Stowarzyszenie Miłośników Tarczka, Stowarzyszenie Miłośników Pokrzywnicy i Doliny Pokrzywianki.
Dziękujemy wszystkim przybyłym gościom za udział w wydarzeniu.
Opracowały Anna Michta i Ewa Czajkowska
